Staż polskiej archiwistki we Francji

Od 25 marca do 26 kwietnia br. Pani Zofia Jakóbczak, pracownik Archiwum Państwowego w Lublinie, brała udział w Stage technique international d'archives (STIA) oferowanym zagranicznym archiwistom przez francuskie Ministerstwo Kultury. Pani Jakóbczak otrzymała stypendium od rządu francuskiego, aby skorzystać z tego szkolenia. Opowiada nam o swoim doświadczeniu.
 
  • Czy mogłabyś przedstawić Swoje doświadczenie zawodowe? Jakie jest obecnie Twoje stanowisko?
Jestem absolwentką Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Tytuł magistra informacji naukowej i bibliotekoznawstwa obroniłam w 2005 roku. Swoje życie zawodowe związałam z archiwistyką i od 2007 r. pracuję w Archiwum Państwowym w Lublinie, obecnie na stanowisku dokumentalisty. W swojej pracy zawodowej zajmuję się głównie obsługą klienta, udostępnianiem materiałów archiwalnych – udzielam informacji o zasobie lubelskiego archiwum, ale także innych polskich archiwów. Ponadto zajmuję się popularyzacją oraz digitalizacją materiałów archiwalnych. Od 2018 r. pracuję wraz z moimi kolegami z Narodowego Archiwum Cyfrowego w Warszawie nad modernizacją Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej (ZoSIA, www.szukajwarchiwach.pl).
 
  • W jaki sposób dowiedziałaś się o STIA? Dlaczego byłaś nim zainteresowana? Jakie były Twoje oczekiwania, co do Stażu?
Stage technique international d'archives organizowany jest we Francji od 1951 roku i wielu polskich archiwistów miało możliwość wziąć udział w szkoleniach, które podejmują wszelkie zagadnienia związane z archiwistyką we Francji. Kilka lat temu zainteresowałam się udziałem w Stażu, ale nie byłam pewna, czy moja znajomość języka francuskiego będzie wystarczająca, by móc wziąć aktywny udział w szkoleniach. Zachęcona relacjami mojego kolegi –Karola Szejgieca, który był uczestnikiem STIA w 2016 r., postanowiłam spróbować swoich sił w tym roku. W tym roku wpłynęło 375 kandydatur, z których wybrano 37 uczestników z 27 krajów. To naprawdę ogromne wyróżnienie dla mnie jak i dla każdego z uczestników. Zdobyte doświadczenia przerosły moje oczekiwania. Staż jest idealną formą do wymiany tych doświadczeń i nawiązywania współpracy na międzynarodową skalę oraz do spojrzenia na archiwistykę globalnie. Z doświadczeń i opinii jakie wymieniliśmy podczas stażu wynika, że wiele krajów boryka się z podobnymi problemami, m.in. brak odpowiedniej, nowoczesnej infrastruktury na przechowywanie archiwaliów, ograniczone środki finansowe na działalność, także edukacyjną, niedostateczna liczba pracowników, niskie płace. Stażyści skupili się jednak bardziej na pozytywnych aspektach swojej pracy, prezentując innowacyjne rozwiązania, dobre praktyki w pracy archiwisty, zwłaszcza w zakresie digitalizacji, zarządzania dokumentami elektronicznymi, ułatwiania dostępu do zasobów archiwalnych za pośrednictwem Internetu.
 
  • W jaki sposób nauczyłaś się języka francuskiego? Byłaś kiedyś we Francji?
Języka francuskiego uczyłam się w szkole średniej, oczarowana jego brzmieniem zawsze chciałam mówić płynnie po francusku. Na studiach wyższych niestety nie mogłam kontynuować nauki języka francuskiego. Do nauki francuskiego wróciłam po studiach, uczęszczałam na kursy językowe, m.in. realizowane w ramach programów dofinansowywanych przez Unię Europejską. Dzięki temu mogłam zdać egzamin Test de francais international ETS i zdobyć certyfikat TOEIC. Dziś wiem, że gramatyka i znajomość słówek to podstawa, jednak kontakt z żywym językiem jest najważniejszy. Cieszę się, że dzięki nawiązanym podczas stażu przyjaźniom mam możliwość codziennie porozumiewać się w języku francuskim z kolegami archiwistami.
 
  • Opowiedz nam o Stażu. Co robiłaś, czego się nauczyłaś? Co Cię najbardziej interesowało? Czy napotkałaś jakieś trudności?
Udział w stażu poprzedził kurs e-learningowy przygotowany we współpracy z Uniwersytetem Paryskim 8 (Université Paris 8) i ekspertami z Archiwum Narodowego we Francji (Archives nationales Pierrefitte-sur-Seine). To ważna część Stażu, dzięki której każdy uczestnik musiał zapoznać się ze stosowaną terminologią, metodyką pracy w archiwach francuskich i każdy mógł dzięki temu uporządkować swoją podstawową wiedzę w tym zakresie. Sam staż podzielony został na kilka modułów tematycznych, z których każdy odpowiadał różnym aspektom pracy francuskiego archiwisty. W trakcie 5 tygodni stażu odwiedzaliśmy różne archiwa, centralne i lokalne, poznawaliśmy różnice i podobieństwa w ich funkcjonowaniu, obserwowaliśmy metody pracy podczas różnego rodzaju warsztatów, dyskusji i prezentacji. Mogliśmy wspólnie dzielić się doświadczeniami naszych krajów. Nastrój podczas stażu był bardzo serdeczny, niemalże rodzinny. Wsparcie bardziej doświadczonych kolegów, którzy bardzo dobrze posługują się językiem francuskim było dla mnie niezwykle ważne. Był to mój pierwszy wyjazd do Francji i posługiwanie się językiem mówionym okazało się dla mnie największą trudnością – jednak te 5 tygodni okazało się bardzo solidną lekcją, za którą dziękuję moim kolegom!
 
  • Jaki jest stan współpracy między Francją a Polską w dziedzinie archiwistyki?
Nasze kraje utrzymują kontakty na wielu płaszczyznach. Archiwiści z polskich archiwów państwowych wspierają działania instytucji polonijnych we Francji, m.in. Biblioteki Polskiej w Paryżu, dzieląc się wiedzą i oferując pomoc, między innymi w porządkowaniu i digitalizacji zbiorów tych instytucji. W moim odczuciu, mamy jeszcze wiele do osiągnięcia, chociażby w kwestii opracowania dokumentów w języku polskim przechowywanych w archiwach francuskich, m.in. w archiwum dyplomatycznym (Archives diplomatiques) czy archiwaliów francuskojęzycznych przechowywanych w polskich archiwach, tak by ułatwiać korzystanie z tych zasobów wszystkim zainteresowanym. Sądzę również, że dużo możemy osiągnąć podejmując współpracę na gruncie legislacyjnym – mam tu na myśli dostosowanie polskiej ustawy archiwalnej, która po zmianach legislacyjnych w Unii Europejskiej wymaga przebudowy. Dyskutowaliśmy o tym podczas ostatniego dnia stażu podczas warsztatów pt. Rola archiwisty w społeczeństwie.
 
  • Jak osobiście oceniasz udział w stażu? Czy staż otworzył nowe możliwości przed Tobą?
Nie mam co do tego żadnych wątpliwości, że udział w stażu dał mi nowe możliwości rozwoju zawodowego. Wróciłam z ogromnym bagażem doświadczeń, a przede wszystkim z pewnymi pomysłami na zmiany metod pracy. Podczas uczestniczenia w każdym z modułów mogłam obserwować różne metody pracy, dostrzegać różnice i podobieństwa archiwistyki francuskiej i polskiej. Szczególną uwagę zwracałam na te aspekty, które mnie najbardziej interesują, czyli na komunikację na gruncie archiwa – społeczeństwo. Z podziwem patrzyłam jaki nacisk kładzie się na bardzo istotną funkcję archiwów francuskich, czyli na edukację archiwalną i współpracę z różnego rodzaju instytucjami i organizacjami. Działalność w zakresie popularyzacji zasobów archiwów we Francji, a mam tu na myśli wszelkiego rodzaju wystawy, wydawnictwa, warsztaty, spotkania, lekcje archiwalne dla młodzieży i dorosłych, a nawet koncerty organizowane w Archives nationales, była dla mnie imponująca i inspirująca. Na tym gruncie polskie archiwa powinny czerpać z bogatych doświadczeń francuskich kolegów. Edukacja archiwalna w Polsce w ostatnich latach rozwija się bardzo intensywnie i przynosi pozytywne efekty, uważam jednak, że mamy jeszcze trochę zadań do wykonania na tym polu naszej działalności. Zdecydowany nacisk należy położyć na budowanie relacji z naszymi klientami, na rozbudowę szerokiego wachlarza działań, które będą zachęcać obywateli do korzystania z zasobów archiwów jako dziedzictwa narodowego. Niebagatelną rolę odgrywają w tym social media, które z powodzeniem są wykorzystywane przez archiwa francuskie, ale już coraz częściej także i u nas wykorzystuje się tę formę kontaktu z obywatelami.
 
 
Zdjęcia: Didier Plowy, Konstantin Krasnoslobodtsev
 

Przydatne strony