Café Europa Polska – intensywne rozmowy pomiędzy dziennikarzami z wojną na Ukrainie w tle

Kultura / Książki/Spotkania/Debaty
dodano: 11 marca 2022

Termin:
31 marca 2022 – Warszawa

W tle wojny na Ukrainie i napływu uchodźców u wschodnich bram Europy, 5 marca 2022 r. w Warszawie, w kawiarni „Wrzenie Świata” Polskiego Instytutu Reportażu i Dziennikarstwa odbyło się wydarzenie Kawiarnia Europa Polska. Debata z dziennikarzami Katarzyną Surmiak-Domańskiej i Jean-Paulem Marim, moderowana przez Aleksandrę Pakiełę, pozwoliła poruszyć problematykę reportażu wojennego oraz pytania o fundamenty zawodu – jego etykę, metody i przystosowanie do współczesnego świata.

 

Wydarzenie prowadzone było wspólnie przez Instytut Francuski w Paryżu oraz Instytut Francuski w Polsce, w ramach francuskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej (PFUE). Spotkania otwarte, z udziałem publiczności odbyły się tego samego dnia w około trzydziestu miastach Europy.

Mimo bardzo intensywnie napływających wiadomości z wojny na Ukrainie, spotkanie zostało dostosowane do aktualnego kontekstu geopolitycznego.

W wydarzeniu koordynowanym przez Instytut Francuski w Polsce, wziął udział Mariusz Szczygieł, dziennikarz i pisarz. Laureat prestiżowej Nagrody Nike (polski Goncourt), znany z literackich prac reporterskich, kilka lat temu współtworzył Polski Instytut Reportażu, prywatną placówkę, która przyjmuje dziesiątki studentów.

Francuskim prelegentem był Jean-Paul Mari, znany reporter o międzynarodowej renomie (w tym laureat nagrody im. Alberta Londresa w 1987 r.), pisarz i założyciel strony grands-reporters.com. Ze strony polskiej w wydarzeniu wzięła udział dziennikarka i reporterka Katarzyna Surmiak-Domańska, autorka wielokrotnie nagradzanych książek niefabularnych, zasiada w jury konkursu im. R. Kapuścińskiego, od kilku lat współpracuje z Gazetą Wyborczą. Debatę pomiędzy dwoma profesjonalistami poprowadziła Aleksandra Pakieła z Polskiego Instytutu Reportażu i Dziennikarstwa. Młoda dziennikarka prowadzi również konto na Instagramie oraz audycję radiową poświęconą czytelnictwu.

Wydanie Café Europa Polska skoncentrowało się w dużej mierze na dostosowaniu dziennikarstwa do aktualnego konfliktu rosyjsko-ukraińskiego. Jean-Paul Mari mówił o swoim wieloletnim doświadczeniu reportera wojennego i niedawnej podróży na polsko-ukraińską granicę. Katarzyna Surmiak-Domańska odniosła się również do swojej wizji reportażu i postrzeganiu kryzysu, określonym dostępem do różnych mediów, bezpośrednim kontaktem ze znajomymi na miejscu i własnym ukraińskim pochodzeniem – o czym pisała w swojej najnowszej książce Czystka, wydanej w 2021 r.

Poruszono inne kluczowe kwestie dotyczące współczesnego dziennikarstwa, takie jak niebezpieczeństwo „fałszywych wiadomości” i konieczność ich dekonstrukcji przy informowaniu opinii publicznej. Prelegenci odnieśli się również do niepokojącego klimatu wywołanego ciągłą konsumpcją informacji dostarczanych w środkach masowego przekazu. Moderatorka zapytała swoich dwóch rozmówców o zjawisko natychmiastowości oraz wzrost wykładniczy ilości wiadomości dostępnych za pośrednictwem sieci społecznościowych, które stają się hipnotycznym źródłem informacji.

Debata skupiła się na temacie istoty zawodu reportera, jego metod pracy i przetwarzania danych bieżących. Prelegenci wspominali o złożonym stosunku dziennikarza do tematu, znaczeniu zachowania dystansu do niego i pułapkach moralnego osądu. Dyskusje dotyczyły także tematu traumy psychicznej, ze szczególnym uwzględnieniem konsekwencji wojny dla psychiki jednostek, a także rozszerzonej roli reportera w tych okolicznościach. Bardziej globalna refleksja dotyczyła pisania, potrzeby zapisywania w słowach niewypowiedzianych i niesłyszalnych rzeczywistości, aby leczyć traumy indywidualne lub zbiorowe oraz umożliwianiu dziennikarzowi bycia nośnikiem historii. Ta bardzo ciekawa debata umożliwiła poruszenie takich kwestii, jak psychogenealogia czy psychoanaliza, dała też wiele sposobności do refleksji w perspektywie późniejszych dyskusji.

Filmy Café Europa Polska dostępne są na kanale YouTube „Faktyczny Dom Kultury”, w języku francuskim i polskim. Dzięki firmie tłumaczeniowej Invenire tłumaczenie symultaniczne umożliwiło prelegentom wypowiadanie się w ich językach ojczystych, a licznej publiczności udział w tym wydarzeniu.

 

 

Komunikat prasowy Cafe Europa z wyróżnieniem Oli Pakieły jest dostępny tutaj: