Noc Idei w Polsce 2021: Proches – Close(r) – Bliskość

Kultura / Książki/Spotkania/Debaty
dodano: 28 stycznia 2021

Termin:
28 stycznia 2021 – Polska

Jak co roku we Francji i na całym świecie Noc Idei to czas wymiany myśli między różnymi państwami, kulturami, dyscyplinami i pokoleniami. To wyjątkowe wydarzenie stanowi okazję do spotkania z czołowymi myślicielami i specjalistami z wielu dziedzin. Noc Idei stwarza przestrzeń do dyskusji na temat wyzwań współczesnego świata. Rok temu w jej trakcie zorganizowano na całym świecie ponad 220 wydarzeń.

Choć jednym z najczęściej wypowiadanych w minionym roku słów zdaje się „izolacja”, to właśnie jej przeciwieństwo – BLISKOŚĆ – jest tematem tegorocznej Nocy Idei.

Podczas piątej polskiej edycji wydarzenia Instytut Francuski w Polsce i Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych oraz wybitni goście z Francji i Polski chcą szukać odpowiedzi na pytanie o to, jakie znaczenie ma bliskość szczególnie w czasach pandemii i kryzysu.

Temat zostanie podjęty z perspektywy filozofii, polityki, socjologii, architektury i designu. Zapytamy o rolę bliskości w czasach kryzysu i potencjalnie grożących nam katastrof. Porozmawiamy o tym, czym mogłoby charakteryzować się „miasto bliskości” zaprojektowane na ludzką skalę. Zastanowimy się też nad tym, co pandemia zmieniła w naszym języku, relacjach i czy pobudziła w jakiś sposób naszą kreatywność.

Publiczność będzie mogła śledzić prezentacje i dyskusje online oraz zadawać pytania gościom, wśród których znajdą się: filozof Jean-Pierre Dupuy, działaczka polityczna i posłanka na Sejm RP Barbara Nowacka, semiolożka Mariette Darringrand, designer Ruedi Baur, socjolog Marek Krajewski oraz architekt Nicolas Laisné. Rozmowy poprowadzi Aneta Kyzioł, dziennikarka, redaktorka w dziale kulturalnym tygodnika „Polityka”. W programie Nocy Idei nie zabraknie również pokazów prac artystycznych będących rezultatami prowadzonych w PJATK międzynarodowych warsztatów projektowych, animacyjnych oraz VR pt. „Creativity - Text in Performance”.

 

  • Udział w wydarzeniu będzie możliwy za pośrednictwem programu ZOOM.

  • Obowiązuje bezpłatna rejestracja pod linkiem.

  • Zapewniamy tłumaczenie symultaniczne wystąpień i dyskusji na języki: polski, francuski i angielski. Tłumaczenie dostępne wyłącznie za pośrednictwem programu ZOOM.

 

Program wydarzenia

28 stycznia 2021

Noc Idei w Polsce 2021 : Proches – Close(r) – Bliskość

18:00 Powitanie

Pan Frédéric Billet, Ambasador Republiki Francuskiej w Polsce
Pan dr hab. Jerzy Paweł Nowacki, prof. PJATK, Rektor Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych

 

Katastrofy można uniknąć: solidarność na czasy kryzysu

18:10 – 18:30 Barbara Nowacka, posłanka na Sejm RP – Samotność – kategoria polityczna

18:30 – 18:50 Jean-Pierre Dupuy, filozof – Pułapki koronasceptycyzmu

18:50 – 19:20 Dyskusja między Jean-Pierrem Dupuy i Barbarą Nowacką, moderowana przez Anetę Kyzioł, redaktorkę magazynu „Polityka” (+ pytania od publiczności)

19:20 – 19:35 Prezentacja wyników międzynarodowych warsztatów „Creativity – Text in Performance”

 

Skomunikowani - języki wspólnoty

19:35 – 19:55 Mariette Darrigrand, semiolog – „Słowa – drogowskazy” na burzliwe czasy

19:55 – 20:15 Ruedi Baur, designer – Obiekty w relacji

20:15 – 20:45 Dyskusja między Mariette Darrigrand i Ruedim Baurem, moderowana przez Anetę Kyzioł (+ pytania od publiczności)

20:45 – 21:00 Prezentacja wyników międzynarodowych warsztatów „Creativity – Text in Performance”

 

Miasto bliskości - przestrzeń do (prze)myślenia

21:00 – 21:20 Marek Krajewski, socjolog – Bliskość miasta

21:20 – 21:40 Nicolas Laisné, architekt – Jak stworzyć miasto przyszłości?

21:40 – 22:10 Dyskusja między Markiem Krajewskim i Nicolasem Laisné, moderowana przez Anetę Kyzioł (+ pytania od publiczności)

22:10 – 22:25 Prezentacja międzynarodowego projektu badawczego „Future TEXT”: Jan Piechota i Tomasz Walenta (PJATK)

22:25 – 22:30 Podsumowanie wieczoru – zaproszenie do zwiedzania wirtualnej wystawy uczestników warsztatów „Creativity – Text in Performance”

 

Zapraszamy do dołączenia do wydarzenia na Facebooku.

 

Goście wydarzenia:

Jean-Pierre Dupuy, profesor emeritus filozofii społecznej i politycznej w École Politechnique w Paryżu. Profesor filozofii i nauk politycznych na Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii. Członek francuskiej Akademii Technologii (Académie des technologies) i członek honorowy francuskiej instytucji Conseil Général des Mines. Były prezes Komitetu Etyki i Deontologii we Francuskim Instytucie Ochrony przed Promieniowaniem i Bezpieczeństwa Nuklearnego (Comité d'Éthique et de Déontologie de l'Institut français de Radioprotection et de Sécurité Nucléaire). Dyrektor badawczy fundacji Imitatio (San Francisco). We francuskim wydawnictwie Seuil zostanie wkrótce wydana jego najnowsza książka, zawierająca refleksje na temat pandemii pt. La Catastrophe ou la vie. Fragments de pensée par temps de pandémie (pol. Katastrofa albo życie. Przemyślenia z czasów pandemii).
Wybrane publikacje: The Mechanization of the Mind (Princeton University Press, 2000); Pour un catastrophisme éclairé (Seuil, 2002); Avions-nous oublié le mal? Penser la politique après le 11 septembre (Bayard, 2002); Petite métaphysique des tsunamis (Seuil, 2005); On the Origins of Cognitive Science (The MIT Press, 2009); Libéralisme et justice sociale Hachette, coll. Pluriel, 2009; La Marque du sacré (Flammarion, coll. Champs, 2010; prix Roger Caillois de l’essai); La Guerre qui ne peut pas avoir lieu. Essai de métaphysique nucléaire (Desclée de Brouwer, 2019); La Catastrophe ou la vie. Fragments de pensée par temps de pandémie (Seuil, wkrótce wydanie).

Pułapki koronasceptycyzmu

Tytuł wystąpienia jest odwołaniem do opinii wpływowych intelektualistów Europy Zachodniej, którzy, nie doceniając negatywnego wpływu pandemii na bezpieczeństwo zdrowia publicznego, twierdzą, że ogromne wysiłki czynione w celu jej zwalczenia (poświęcenie gospodarki i ograniczenia wolności osobistej) są całkowicie nieuprawnione. Jean-Pierre Dupuy znajduje w centrum ich rozumowania błąd logiczny dobrze znany filozofom. Zastanawia się również nad niepokojącym faktem, że podobne, choć znacznie mniej wysublimowane, argumenty są wysuwane przez grupy neofaszystów w różnych częściach świata, którzy, w celu zdobycia rozgłosu, gotowi są sięgnąć po broń.

 

Barbara Nowacka

Z wykształcenia informatyczka, ale ukończyła również studia z zakresu zarządzania na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego oraz studia typu MBA. Od 2016 r. przewodnicząca stowarzyszenia, a następnie partii Inicjatywa Polska. W wyborach parlamentarnych w 2019 r. otwierała listę Koalicji Obywatelskiej w okręgu gdyńsko-słupskim. Zdobyła wówczas mandat posłanki IX kadencji, uzyskując najlepszy wynik indywidualny w okręgu. W 2016 znalazła się na corocznej liście „FP Top 100 Global Thinkers” czasopisma „Foreign Policy”. Feministka, działaczka społeczna oraz matka dwójki dzieci.

Samotność – kategoria polityczna

Czy w dobie obecnego kryzysu samotność stała się kategorią polityczną? Odpowiedzi na to pytanie udzieli podczas swojego wystąpienia Barbara Nowacka.

 

 

Mariette Darringrand jest semiolożką, kieruje biurem badawczym „Des Faits et Signes”, specjalizującym się w analizie dyskursu medialnego. Jest też blogerką, prowadzi audycję w radiu France Culture pt. „Le secret des sources”, regularnie występuje w mediach. Wykłada semiologię książki na uniwersytecie Paris 13.

„Słowa-drogowskazy” na burzliwe czasy

Historyczny moment, w którym żyjemy, rozpoczęty już wcześniej, ale wzmocniony przez pandemię Covid-19, nadał wyobraźni wielką moc: w złym (fake newsy, teorie spiskowe), ale i dobrym znaczeniu (zdolność ludzi do operowania symbolem). Pojęcia ogólne, zdolne kształtować nasze wyobrażenia, powróciły z mitologii („chaos”…), nabrały nowych znaczeń („le vivant” [fr. żyjące, żywe] na określenie natury), niosły mniej lub bardziej uzasadnione nadzieje („świat po”)…
Te słowa to koncepcje ideologiczne w ich dosłownym znaczeniu: są nośnikami idei-obrazów, które należy wychwycić i semantycznie posegregować, aby odnaleźć w nich żywe metafory, pomocne na naszej drodze ku przyszłości. Mariette Darrigrand zabierze nas w krótką podróż śladami owych „słów-drogowskazów” na burzliwe czasy.

 

Ruedi Baur pracuje w kontekście przestrzeni publicznej od lat 80. XX wieku. Kierował instytutem badawczym „Design2context” w Zurychu, następnie studiem „Civic city” w Genewie. Jako zwolennik projektowania interdyscyplinarnego stworzył w 1989 roku studio projektowe „Intégral Ruedi Baur” z biurami w Paryżu i Zurychu. Obecnie wykłada i rozwija programy badawcze na Uniwersytecie HEAD w Genewie, ENSAD w Paryżu i na Uniwersytecie w Strasburgu. Ruedi Baur prowadzi wykłady i realizuje badania w różnych krajach. Jego najnowsze projekty to koncepcja informacyjna dla czterech nowych linii metra w Paryżu oraz systemy oznaczeń przestrzeni w New School w Nowym Jorku i na lotniskach w Wiedniu i Kolonii-Bonn.

Obiekty w relacji

Zwyczajowo definiuje się design jako dziedzinę obejmującą interakcje między ludzkim i nie-ludzkim. Dziś, w erze antropocenu, kiedy coraz ważniejsza staje się ochrona tego, co wspólne, warto myśleć o tym, w jaki sposób design może uczestniczyć w tworzeniu więzi. Aby tak się stało, należy przejść od projektowania opartego na konkurencji do projektowania opartego na relacji.

 

Marek Krajewski, socjolog, profesor zwyczajny w Instytucie Socjologii UAM w Poznaniu. Autor licznych artykułów dotyczących współczesnej kultury, sztuki i edukacji kulturowej oraz książek: Kultury kultury popularnej (2003), POPamiętane (2006), Za fotografię! (2010, wspólnie z R. Drozdowskim), Są w życiu rzeczy… (2013), Incydentologia (2017), (Nie)nawidzenia. Świat przez nienawiść (2020). Kurator Zewnętrznej Galerii AMS (1998-2004) oraz pomysłodawca projektu „Niewidzialne miasto” (www.niewdzialnemiasto.pl). Współtwórca programu propagującego edukację kulturową Bardzo Młoda Kultura oraz projektu Archiwum Badań nad Życiem Codziennym (www.archiwum.edu.pl).

Bliskość miasta

Polacy pokochali swoje miasta. Trudno się z tym nie zgodzić – dynamicznie rozwijają się ruchy miejskie, odradzają się lub są wynajdywane lokalne tradycje i tożsamość, z niezwykłą dbałością i pod czujnym okiem mieszkańców przywraca się do świetności historyczną zabudowę i czyści z resztek transformacyjnych wykwitów miejską ikonosferę, z ogromnym zaangażowaniem dyskutuje się o jakości i deficytach przestrzeni wspólnych. Polacy pokochali też miejskie życie – jego gwar, bycie wśród innych i związaną z tym różnorodność. Paradoksalnym dowodem na istnienie tego głębokiego uczucia jest też to wszystko, co mu zaprzecza (wandalizm, troska o własną wyłącznie wygodę, egoizm i pleniąca się na ulicach ksenofobia) – rodzi to przecież zdecydowany sprzeciw i niezgodę.
Polacy pokochali swoje miasta, ale czy one obdarzają ich podobnym uczuciem? Czy miasto może kochać swoich mieszkańców i czy może ich nienawidzić? Czy miasta boją się jakichś kategorii ludzi? Jakie uczucia miasta żywią wobec swoich obywateli w czasie kryzysów, jak ten pandemiczny, który aktualnie przeżywamy? Na te i inne pytania dotyczące afektywności miasta socjolog odpowie podczas swojego wystąpienia.

 

Nicolas Laisné założył swoje biuro architektoniczne w 2005 roku. Zajmuje się projektowaniem od koncepcji do realizacji w zakresie urbanistyki, architektury i architektury wnętrz. W biurze w Montreuil, wraz z liczącym około czterdziestu osób zespołem, pracują zarówno dla podmiotów publicznych, jak i prywatnych, we Francji i za granicą.
Styl architekta ukształtował się w kontakcie z różnymi kulturami i architektami: z Rajem Rewalem w Indiach, ze Stevenen Hollem w Stanach Zjednoczonych i z Jeanem Nouvelem w Europie. „L'Arbre Blanc” (pol. „Białe Drzewo”) (2019), jedną ze swoich najbardziej emblematycznych realizacji, stworzył, zainspirowany kulturami japońską i śródziemnomorską. Jego przekraczająca granice wizja architektury tworzy się we współpracy z filozofami, agronomami, botanikami, artystami, a nawet specjalistami w dziedzinie data science. Do każdego projektu zbiera osobny, transdyscyplinarny zespół ekspertów.
Jego najnowsze projekty („L'Arbre Blanc”, „L'Arboretum” w Nanterre, „L'Atelier de l'Arsenal” w Paryżu, „Nice Méridia” i in.) świadczą o chęci otwarcia architektury, tak, aby dawała więcej przestrzeni wszystkim, również naturze, w coraz gęściej zabudowanych miastach.

Jak stworzyć miasto przyszłości?

Poprzez swoją praktykę architektoniczną Nicolas Laisné zaprasza do refleksji nad zmianami społecznych paradygmatów i proponuje odpowiadające im nowe modele architektury. Budynek biurowy odpowiedni na czasy pocovidowe zaprojektował i zrealizował, jakby wiedziony przeczuciem, już w 2019 roku w Nicei. Swoją refleksję kontynuuje wraz z projektami kampusu „Arboretum” czy budynku „Woodwork”. Podczas Nocy Idei opowie o tych doświadczeniach. Odniesie się także do architektury mieszkalnej, przedstawiając założenia „L’Arbre Blanc”, prywatnego budynku mieszkalnego, który jednak otwiera się na wszystkich w mieście. Na koniec przedstawi swoją wizję przyszłości miejsc kultury.

 

Aneta Kyzioł od 15 lat opisuje w tygodniku „Polityka” polską i światową kulturę. Śledzi najnowsze zjawiska, nurty i trendy. W ostatnim czasie na pierwszy plan wysuwa się empatia, zaakcentowana w mowie noblowskiej przez Olgę Tokarczuk i praktykowana przez artystów w czasie pandemii. Tematem Nocy Idei – trzech paneli, które poprowadzi – jest bliskość, siostra empatii. Czy to one ukształtują świat po pandemii? Jak mógłby wyglądać?